Een levenstestament is geen blanco cheque

Door mr. Frank R. Sterel, notaris/partner bij Sterel Notarissen

“Mijn moeder heeft mij een levenstestament gegeven. Ik mag dus namens haar alles regelen.”

Dat is een misverstand dat in de praktijk verstrekkende gevolgen kan hebben.

Een levenstestament kan iemand ruime bevoegdheden geven. Bankzaken regelen, vastgoed beheren of verkopen, belastingaangiften verzorgen, stemmen als aandeelhouder of beslissingen nemen over een onderneming.

Maar een volmacht is geen eigendomsoverdracht.

En al helemaal geen blanco cheque.

Handelen voor een ander

Wie als gevolmachtigde optreedt, handelt niet primair voor zichzelf, maar namens degene die de volmacht heeft gegeven.

Dat wordt vooral belangrijk wanneer belangen uiteen gaan lopen.

Mag een gevolmachtigd kind bijvoorbeeld geld van zijn moeder aan zichzelf schenken?

Mag hij haar woning aan zichzelf verkopen?

Mag hij alvast vermogen over de kinderen verdelen omdat dat fiscaal aantrekkelijk lijkt?

En wat als moeder inmiddels wilsonbekwaam is en zelf niet meer kan vertellen wat zij destijds precies heeft bedoeld?

Dan blijkt ineens hoe belangrijk de formulering van het levenstestament is.

Schenken verdient bijzondere aandacht

Veel mensen vinden het vanzelfsprekend dat hun kinderen later een bestaand schenkingspatroon voortzetten.

Juridisch is dat allerminst vanzelfsprekend.

Juist bij schenkingen bestaat een potentieel belangenconflict: het vermogen van de volmachtgever neemt af, terwijl dat van de begiftigde toeneemt. Zeker wanneer de gevolmachtigde zelf tot de begiftigden behoort, moet duidelijk zijn welke bevoegdheid daadwerkelijk is verleend.

“Mijn ouders zouden dit zelf ook hebben gewild” is dan niet noodzakelijk voldoende.

Vertrouwen is belangrijk. Controle ook.

Een levenstestament wordt vaak opgesteld vanuit vertrouwen. Terecht.

Maar goed juridisch maatwerk houdt ook rekening met de situatie waarin omstandigheden veranderen.

Daarom kan worden nagedacht over waarborgen: meerdere gevolmachtigden, periodieke rekening en verantwoording, toezicht door een derde of specifieke beperkingen voor bepaalde transacties.

Niet omdat iemand bij voorbaat wordt gewantrouwd.

Maar omdat grote bevoegdheden om duidelijke spelregels vragen.

De belangrijkste vraag komt vóór de handtekening

Bij een levenstestament gaat het daarom niet alleen om de vraag:

“Wie vertrouw ik?”

Minstens zo belangrijk is:

“Wat wil ik dat die persoon straks precies voor mij mag doen?”

Het verschil tussen die twee vragen lijkt klein.

Juridisch kan het enorm zijn.

mr. Frank R. Sterel
notaris/partner
Sterel Notarissen